Zioła chińskie nadające się do uprawy w Polsce

 

Źródło : "Uprawa ziół chińskich w Polsce i ocena ich właściwości leczniczych",  Tadeusz Błaszczyk

 

Proszę państwa,
ta strona internetowa powstałą m.in. dla pobudzenia i rozwoju uprawy ziół chińskich w Polsce. Jest taka znana regułą:
ziołolecznictwo możę tylko przetrwać tam, gdzie istnieje uprawa tych ziół, które terapeuci-zielarze przepisują w swoich recepturach. Ziołolecznictwo, które oparte jest przede wszystkim na imporcie ziół nie możę przetrwać na stałe. Ta reguła dotyczy medycyny chińskiej.
Na podstawie długoletnich badań i prób adaptacyjnych mogłem stwierdzić, że ok. 65% wszystkich roślin leczniczych medycyny chińskiej można uprawiać w Polsce. To jest ok. 400 gatunków roślin jednorocznych, bylin, krzewów i drzew.

Uprawa ziół nie jest prosta. Nawet dobrze wykształcony ogrodnik i rolnik nie da sobie rady z uprawą ziół chińskich. Większość ważniejszych ziół chińskich poznałem osobiście i wiem co potrzebują. Ogrodnik nie musi mieć 100 gatunkó roślin. Jemu wystarcza 4-10 gatunków, które szybko można opanować. Do uprawy ziół nie potrzeba też dużej ilości hektarów ziemii. Gospodarstwo do 10 hektaró to jest maximum. Najmniejsze gospodarstwo to 1-2 hektary. Z takiego gospodarstwa jest w stanie wyżyć 1 rodzina, wprowadzająć różne surowce lecznicze do sprzedaży.
Produkcja ziół jest niezwykle wartościowa. Produkująć lek, produkujesz go dla siebie, dla swojej rodziny, dla całęgo społeczeństwa, pośrednio produkujesz mió i potrawę dla licznych owadó oraz chronisz nasz kraj przed zatruwaniem i niszczeniem gleby i wód. Zapobiegasz wielu schorzeniom i stajesz się niepodatny na kaprysy hurtowników i firm spożywczo-rolnych.
Przy produkcji surowców leczniczych dla potrzeb zielarzy powstaje więc zamknięty cykl: terapeuta zielarz przepisujący recepty zielarskie, hurtownik (apteka zielarska) wysyłąjący gotowe mieszanki ziołowe, chory zakupujący ziołą do spożycia. Hurtownik szuka producentó ziół lub zleca im uprawę określonych ziół, rolnik lub ogrodnik uprawia ziołą. Uprawa jest najczęściej hand made bez udziału drogiego sprzętu, bez udziału środkó chemicznych. W ten cykl wchodzi jeszcze ogrodnik, który ma suszarnię ziół. Suszy on ziołą dla siebie i innych.
Kiedyś obliczyłem ile zużywam częstego zioła - przewiercienia chińskiego (Bupleurum chinense). Okazało się że tylko ja, jako doświadczony terapeuta potrzebuje na cały rok ok. 2 tony suszonych koprzeni. Jako świeży surowiec będzie to ok. 4 tony. Na 1 tonę surowca trzeba przynajmniej 1.5 ha ziemi. 1 kg surowca w sprzedaży kosztuje 200 zł. Przewiercień jest drogim ziołem i podejrzewam, że producent nie dostanie więcej niż 100 zł. Nie ma podobnego surowca leczniczego, czy warzywa, który kosztowałoby więcej niż ta roślina. Pracy też nie ma za dużo przy tej produkcji - co 3-4 tygodnie trzeba przejść i obkopać roślinę ręcznie haczką, podobnie jak kartofle.
Jeszcze jedna niezwykle ważna zaleta uprawy ziół. Ruch i mierne obciążenie fizyczne jest na wagę złota. Wszechstronny ruch gwarantuje zachowanie zdrowie na długi okres czasu. Nawet w wieku 85 lat można spokojnie wykonywać lekka pracę w ogródku. Trudno jest zmusić starszego ogrodnika do uprawiania jogging czy też walking ale pohaczkować każdy będzie chciał!!

Do produkcji ziół musimy mieć dużo dobrych terapeutów-zielarzy, którzy pokończyli kursy i zdali egzamin. Oni są "producentami" recept chińskich, czyli tymi, dla których rolnik produkuje zioła. Nie będziemy mieli ich, nie będziemy mieli komu sprzedać zioła! Nie bedziemy mieli ziól, bedziemy kupowali drogie ziołą w Chinach, a pewnego dnia nie dostaniemy żadnego zioła, bo ich po prostu w Chinach zabraknie, albo będą jeszcze droższe.
Teraz widać jak ważne jest odpowiednie kształcenie terapeutów medycyny chińskiej. Przeciętne kursy, które ze względów ekonomicznych (opłata sali, wykładowców itp) przyjmują każdego na kurs, również hobbystów, nie są w stanie wykształcić wartościowych absolwentów. Nie ma nic gorszego na polskim rynku leczniczym, niż źle wykształceni zielarze, nie umiejący postawić prawidłowej diagnozy i przepisać prawidłową receptę. Nawet najlepsze zioła chińskie, jeżeli nie będą przepisane zgodnie z istniejącym syndromem (chorobą), nie dadzą efektów leczniczych i przyniosą nam tylko złą sławę. Ciągle to podkreślam wszędzie: medycyna chińska to nie jest medycyna ghurów, lecz skromnych, sumiennychg zielarzy, kochających naturę, roślkiny i człowieka. Na swoich kursach ostrzegam moich kursantó przed zarozumialstwem i pychą. Zielarz chiński co prawda nie zna Hypokratesa, ale jest jak dobry rzemieślnik - ceni swojego klienta i robi dobre rzemiosło.

Pewnym rozwiązaniem tego problemu, błaby taka sytuacja, kiedy Państwo Polskie zajęłoby się problemem produkcji ziół i kształceniem nowoczesnych zielarzy dyplomowanych. Przy obecnej sytuacji politycznej, kiedy ze wszystkich stron wieje zimny, nieprzyjazny wiatr, nie ma na to co liczyć. My musimy sami dać sobie radę.

Ja jestem jeden. Napisałem już najważniejsze podręcZniki medycyny chińskiej. Jeszcze kilka muszę koniecznie napisać, za czym przejde na emeryturę. Na to potrzebuję trochę czasu. Od przeszło 12 lat kształce polskich zielarzy i terapeutów. Mam ich ok. 30. To jest przerażająco mało. Całe okolice Polski, jak południowy i północny wschód nie posiada ani jednego mojego absolwenta (z wyjątkiem Warmii). Przynajmniej 4 lata trwa wykształcenie jednego terapeuty chińskiego. Gdyby inni organizatorzy przyjęli moje warunki kształcenia (patrz franczeza) sytuacja wyglądałąby inaczej. Ale tutaj panuje konkurencja i silny egoizm.

Najgorze warunki panują przy uprawie ziół. Brak jest ogólnodostępnej informacji, brak jest odpowiedniej literatury fachowej, brak jest chętnych do produskich w Polsce ziół. Szukanie ich zajmuje mi niezmiernie dużo czasu.
W najbliższych miesiącach ukaże się podręcznik "Uprawa ziół chińskich w Polsce". W okolicach Terespola i pałacu w Cieleśnicy rozpocząłęm tworzenie pewnego centrum uprawy ziół. Podlasie ma wszystkie warunki aby stać się największym zagłębiem uprawy ziół chińskich.

W całej Europie nie ma kraju, no może z wyjątkiem Szwajcarii, który byłby przyjazny rozwojowi medycyny chińskiej. Również nasi klienci - pacjenci, nie mają dużego wyrozumienia dla wagi tego problemu. Ich wadą jest szukanie "cudotwórcy" a nie porządnego terapeuty chińskiego. Takie nastawienie może mieć negatywny wpływ na szanse zawodowe dyplomowanych terapeutów. Mam ciągle wrażenie, że duża część moich pacjentó przychodzi do mnie ze względu na nazwisko a nie ze względu na medycynę chińską. Gdyby to była medycyna hinduska, białoruska lub inna nie miałoby to dużego znaczenia. Ta sytuacja bedzie się na pewno zmieniać.

Na ten temat można by jeszcze dużo napisać. Każdy z państwa zauważył, jak ważny jest problem uprawy ziół. Uprawa ziół nadaje się świetnie dla gospodarstw parohektarowych, gdzie jedna lub dwie osoby pracują a uprawa ziół jest tylko dodatkowym zajęciem.

Dlatego też, zwracam się z prośbą do wszystkich zainteresowanych o zgłaszanie swojej gotowości do wstępowania w szeregi producentów ziół chińskich. Używajcie mojej strony internetowej, a dokładniej rubryki "Opinie". Ja je czytam i każdemu udzielę odpowiedzi. Jeżeli nie chcecie aby inni znali wasze zamiary i nastawienie prosze używać normalnej poczty.

z pozdrowieniami dr Błaszczyk

 


 

 

 

Allium fistulosum

Allium fistulosum, czosnek dęty, Cong Bai.

Do leczenia syndromów zewnętrznych zimna, czyli przeziębień z zimnem

 

 

 

 


 

 

 

Tamarix chinensis, tamaryszek chiński, Xi He Liu.

Zioło  do usuwania wiatru zewnętrznego i zimna oraz bólów stawów i mięśni.

 

 


 

 

 

Perilla frutescens

  Perilla frutescens – pachnotka bazyliowata , Zi Su Ye, Zi Su Zi.

Bardzo ważne i często używane w praktyce ciepłe zioło do leczenia syndromów zimna i wiatru

oraz wiatru i wilgotności (przeziębienia), jak również do leczenia zagrażających poronień i usuwania zimnego śluzu z płuc. 

 

 


 

 

 

Coriandrum sativum

Coriandrum sativum,  kolendra siewna, Hu Sui.

Zioło na usuwanie wiatru i zimna zewnętrznego oraz harmonizowanie środkowego ogrzewacza

(wzdęcia, bóle brzucha). 

 

 


 

 

 

 

Ephedra sinica

Ephedra sinica, przęśl chińska, Ma Huang, Ma Huang Gen.

Najsilniejsze zioło napotne stosowane w leczeniu przeziębień (syndromy zewnętrzne zimna i wiatru).

Jedno z najsilniejszych ziół (korzeń) do leczenia nadmiernego pocenia się.

Korzeń jest również skutecznym lekiem wzmacniającym Qi płuc i łagodzący kaszel.

 

 

 


 

 

 

Schizonepeta tenuifolia

Schizonepeta tenuifolia – schizonepeta cienkolistna, Jing Jie.

Silnie aromatyczne zioło ciepłe do leczenia wiatru zewnętrznego (świąd skóry)

i przeziębień typu zewnętrznego zimna i wiatru.

 

 


 

 

 

Angelica dahurica

Angelica dahurica, dzięgiel dahurski, Bai Zhi.

Jedno z najbardziej skutecznych ziół w leczeniu zapalenia zatok i kataru siennego.

Zioło nadaje się do leczenia także małych dzieci. Oprócz tego korzenie stosuje się w leczeniu

wiatru i zimna zewnętrznego, jak również usuwania zimnej wilgotności i śluzu.

 

 

 


 

 

 

Angelica biserrata 

Angelica biserrata, dzięgiel duhuo, Du Huo.

Główny gatunek surowca leczniczego – radix Angelicae duhuo.

Korzenie tych roślin stosowane są w leczeniu zewnętrznego wiatru i zimna,ale przede wszystkim

w leczeniu syndromów wiatru, wilgotności i zimnaw syndromach Bi (bóle stawów i mięśni).

 

 


 

 

 

Saposhnikovia divaricata

Saposhnikovia divaricata, saposznikowia rozłożysta, Fang Feng.

Bardzo ważne zioło (korzeń) w leczeniu wędrujących bólów stawów i mięśni

w syndromach wiatru i wilgotności.

 

 

 


 

 

 

 

Ligusticum sinense

Ligusticum sinense, lubczyk chiński, Gao Ben.

Wspaniałe zioło do leczenia bólów głowy umiejscowionych na szczucie głowy (migrena z osłabienia Xue).

Oprócz tego korzeń stosuje się w leczeniu syndromów wiatru, zimna i wilgotności.

 

 


 

 

Notopterygium incisum

Notopterygium incisum, dzięgiel górski, Qiang Huo.

Bardzo skuteczne i nieodzowne zioło w leczeniu zewnętrznych syndromów zimna i wiatru

jak również w leczeniu syndromów zimna, wilgotności i wiatru (bóle mięśni i stawów).

 

 


 

Nie jesteśmy w stanie umieścić na stronie wszystkich  zdjęć ziół - znajdują sie one w podręczniku, dlatego w dalszej części prezentować będziemy jedynie krótkie opisy.     Po bardziej szczegółowe opisy i ilustracje zapraszamy do skorzystania z podręcznika:   

"Uprawa ziół chińskich w Polsce i ocena ich właściwości leczniczych"  by Tadeusz Błaszczyk

 


 

12. Chrysanthemum x morifolium, chryzantema chińska, Ju Hua.

Nieodzowny lek w leczeniu zewnętrznych syndromów wiatru i gorąca (gorączka, zawroty głowy), jak również w leczeniu zapaleń infekcyjnych spojówek i w bólach głowy. Bardzo trudna roślina do produkcji. Postępowanie podobne jak w uprawie wszystkich chryzantem.


 13. Morus alba, morwa biała, Sang Ye, Sang Zhi, Sang Bai Pi, Sang Shen.

To małe i niepozorne drzewko jest źródłem aż 4 rodzajów surowców leczniczych: liście, gałązki, kora korzenia i owoce. Bardzo ważny surowiec leczniczy w chińskiej fitoterapii. Surowce mają zastosowanie w leczeniu przeziębień z gorączką, w zapaleniu oskrzeli z silnym kaszlem (kora korzenia jest najsilniejszym ziołem przeciwkaszlowym), w transformacji i w usuwaniu gorącego śluzu z płuc, w leczeniu niebezpiecznego wirusowego zapalenia rogówki. Bardzo ważnymi wskazaniami leczniczymi są również bóle mięśni i bóle kończyn w syndromach Bi (młode gałązki). Owoc morwy jest skutecznym tonikum w osłabieniach spowodowanych słabym Xue i Yin. Owoce leczą ró∑nież zawroty głowy, zaparcia i tinnitus aurium. 


 14. Arctium lappa, łopian większy, Niu Bang Zi.

Zarówno owoce jak i korzeń są surowcami leczniczymi stosowanymi do ochładzania i usuwania zewnętrznego i wewnętrznego gorąca.


15. Equisetum hyemalis, skrzyp zimowy, Mu Zei.

Bardzo dekoracyjna roślina wodna w ogrodzie. Ziele tej rośliny jest ważnym lekiem w leczeniu syndromów zewnętrznych wiatru i gorąca w obrębie głowy i oczu. Stosowany jest również w leczeniu krwawień z odbytu.


 16. Mentha haplocalyx , mięta chińska, Bo He.

Podobna w działaniu leczniczym do mięty pieprzowej, tylko mięta chińska skierowana jest bardziej na środkowy ogrzewacz.


 17. Bupleurum chinense, przewiercień chiński, Chai Hu.

Numer 1 w chińskiej fitoterapii, posiada długą listę wskazań leczniczych. Podaje się go od zwykłego przeziębienia do leczenia opadania macicy i pęcherza moczowego. Jest to zioło na leczenie schorzeń powstałych w wyniku zaburzeń psychosomatycznych we współczesnym świecie, wynikłych z działania stresu na człowieka. Często stosowany afrodyzjakum, jak również najsilniejsze zioło w usuwaniu zastoju Qi.


18. Cimicifuga foetida, pluskwica cuchnąca, Sheng Ma.

Nieodzowny lek w leczeniu opadania macicy i pęcherza moczowego. 


 19. Glycine max, soja owłosiona, Da Dou Yuan.

W żadnym wypadku nie stosować nasion pochodzących ze zmodyfikowanej genetycznie soi. Soja owłosiona genetycznie zmodyfikowana to nie soja owłosiona!

Ważny surowiec zarówno leczniczy jak  i dietetyczny. Źródło pochodzenia tofu. Łuski strąków soi służą do unoszenia opadniętego Yang  w syndromie jego osłabienia.  


 20. Pueraria lobata, pueraria łatkowata, Ge Gen.

Zioło dla znawcy botaniki ogrodniczej. Surowiec nie jest łatwy w uprawie. Kłącze peurarii łatkowatej jest nieodzownym surowcem leczniczym w leczeniu choroby alkoholowej (hamuje i zmniejsza pragnienie). Oprócz tego jest to silny lek łagodzący bóle mięśni z towarzyszącą gorączką. 


21. Phyllostachys nigra – Bambus czarny – Zhu Yu

Nie można by uwierzyć, że ten rodzaj bambusa będzie rósł w Polsce. Jest to gatunek bambusa pochodzący z południowych Chin z prowincji Jilin. Jest to niewysoki bambus o fioletowych łodygach, które z biegiem lat jaśnieją. W pierwszych latach po wysadzeniu roślina choruje i często obmarza. To jest trawa, ona odbije, a jeżeli nie w tym roku to w następnym. Na tej zasadzie udało mi się wyhodować większość tropikalnych bambusów, które teraz osiągają 7 m wysokości i znoszą bardzo dobrze mrozy do – 22 st.C. Rośliny te rosną w Hamm. Dla potrzeb medycyny chińskiej używa się liści i włokien zeskrobanych z pnia do leczenia dolegliwości żołądkowych.


 22. Polygonum orientalis - Rdest wschodni – Shui Hong Hua Zi

Bardzo dekoracyjna roślina w ogrodzie. Jako roślina jednoroczna nie sprawia dużych trudności w uprawie. Do leczenia używa się dojrzałych, wysuszonych owoców, szczególnie w leczeniu raka wątroby. Największym problemem jest zbiór surowca, ponieważ owoce nie dojrzewają w tym samym czasie.


 23. Lophaterum gracile – Lofatera wysmukła – Dan Zhu Yu

Bardzo dekoracyjna roślina w ogrodzie. Na pozór podobna bardzo do gatunku bambusa. Do leczenia używa się liści rośliny wraz z częścią łodygi. Ziele lofatery jest wspaniałym lekiem uspokajającym w syndromach ognia lub gorąca serca – kołatanie serca, bezsenność, owrzodzenia jamy ustnej, nerwice lękowe i inne. W pierwszych latach uprawy należy się liczyć z obmarzaniem rośliny. Roślina zimozielona.


24. Citrullus lanatus – Arbuz pospolity – Xi Gua Pi

Popularny wszędzie arbuz pospolity jest również ziołem chińskim, co praktycznie jest całkowicie nieznane w Polsce. Do leczenia używa się wysuszonej skórki arbuza. Skórka arbuza posiada właściwości diuretyczne i jest dobra w leczeniu gorąca wilgotnego w pęcherzu moczowym.


25. Trichosanthes Kirilowii – Trichosantes Kiriłowa – Tian Hua Fen

Bardzo wartościowy surowiec leczniczy, z którego używa się zarówno, korzenia, jak i owoców. Uprawa tylko dla zdolnych ogrodników. Problem stanowi tworzenie się owoców. Do koń cyklu upraw nie udało mi się rozwikłać wszystkich tajemnic tej rośliny. Jeżeli chodzi o klimat roślina w Chinach w podobnych warunkach klimatycznych. Zawsze pozostaje produkcja korzeni. To nie jest roślina do uprawy dla początkujących.


26. Anemarrhena asphodeloides – Anemarena chińska – Zhi Mu

Tylko doświadczony ogrodnik może rozpoznać, że ta roślina nie jest trawą szlachetną, dlatego ważne jest, aby uprawiając tę roślię, oddzielić ją od sąsiedniej trawy. Sama roślina nie jest trudna do uprawy. W chińskim ziołolecznictwie jest to ważne zioło stosowane do ochładzania gorąca wewnętrznego płuc i żołądka. Oprócz tego lek ten potrafi nawilżać suchość i braki Yin. Cena za 1 kg suszonego surowca u polskiego hurtownika wynosi ok. 130 zł.


27. Phragmites communis – Trzcina pospolita – Lu Gen

Trzcina pospolita jest powszechnie występującą rośliną wodną w Polsce i jej zbiorów należy dokonywać z czystych zbiorników wodnych. Wysuszone kłącze tej rośliny używa się do leczenia syndromów gorąca żołądka i płuc.


28. Prunella vulgaris – Prunela (Główienka) pospolita – Xia Ku Cao

Prunella pospolita jest często występującym na polskich łąkach rośliną kosmopolityczną, którą trzeba jednak uprawiać, ponieważ na stanowiskach naturalnych roślina nie osiąga odpowiedniego wzrostu a i zbiór jest utrudniony.

Kłosy tej rośliny w stanie dojrzałym stanowią bardzo wartościowy lek, szczególnie  w stanach zapalnych górnej części ciała, szyi i głowy. Stosuje się ją do leczenia guzów, także guzów nowotworowych, leczenia napadów migreny, ale również w leczeniu różnych ropni i guzów zapalnych. Roślina wieloletnia, prosta w uprawie. Do zbiorów potrzeba jednak rąk ludzkich i przy wysadzeniu rośliny na 1 ha należy zadać sobie pytanie, czy posiada się tyle rąk do pracy, a by w krótkim okresie czasu – ok. 2 tygodni – zebrać surowiec.


29. Leonurus sibiricus – Serdecznik syberyjski – Chong Wei Zi

Duża i atrakcyjna roślina jednoroczna, niezwykle łatwa do uprawy, także dla całkiem początkowych. Roślina zajmuje dużo miejsca, rośnie na każdej glebie i potrzebuje dużo miejsca. Owoc tej rośliny to prawdziwy lek okulistyczny w leczeniu zapalenia spojówek ale również w leczeniu bólów głowy no i przede wszystkim w leczeniu nadciśnienie, szczególnie tego, które powstało na tle stresu. Jako surowiec stosuje się owoc rośliny (fructus Leonurii) oraz ziele (herba Leonurii). Ziele serdecznika syberyjskiego jest również dobrym lekiem w leczeniu zaburzeń miesiączkowania oraz w usuwaniu zastojów Xue – czyli całą profilaktyka zakrzepic i innych schorzeń związanych ze złym ukrwieniem.


30. Ocimum basilicum – Bazylia pospolita – Guang Ming Zi

Jest to powszechnie znana bazylia pospolita, jednak jej surowiec stosowany, to nie ziele tylko nasiona, a te nikt nie ma! Owoc bazylii pospolitej (fructus Ocimi) stosuje się w leczeniu chorób oczu, w bólach głowy, w silnej wrażliwości na światło, w osłabieniu wzroku i w lczeniu uporczywych owrzodzeń jamy ustnej, także w nowotworach.


31. Celosia argentea – Celozja (Grzebionatka) srebrzysta – Qing Xiang Zi

Roślina jednoroczna, ozdoba ogrodu i bardzo łatwa w uprawie i w pielęgnacji oraz w zbiorze. Również ta roślina stosowana jest w leczeniu zapaleń oczu, spojówek oraz w bólach głowy.   


32. Paeonia suffruticosa – Piwonia krzaczasta – Mu Dan Pi

Krzew tylko do uprawy dla fachowców. Tutaj wymagane jest doświadczenie przy uprawie piwonii. Dla celów leczniczych używa się korzeni tej rośliny. Zapotrzebowanie na ten surowiec jest duże. Korzeń (Mu Dan Pi) jest skutecznym lekiem w hamowaniu krwawień, w ochładzaniu gorąca Xue i Ying Qi. Ochładza również gorąco w osłabieniu Yin oraz usuwa zastoje Xue. Często stosowany lek w chorobach nowotworowych. Przywraca zahamowaną miesiączkę.


33. Isatis indigotica – Urzet indygowca - Da Qing Ye

To bardzo silny antybiotyk i niezwykle atrakcyja roślina. Zakwita jako pierwsza razem z forsycją i tak jak forsycja jest intensywnie żółta – to dotyczy naturalnie rośliny dwuletniej. W pierwszy roku roślina wygląda mało atrakcyjnie – jak sałata, dopiero w drugim roku pokazuje swoje piękno. Po kolorze żółtym na wczesną wiosnę pojawia się nieco później kolor ciemnego fioletu lub poprosi czarny – to są dojrzewające owoce.

Do celów leczniczych używa się liści (najczęściej z rośliny w pierwszym roku) oraz korzenie z rośliny w drugim roku, ale wykopane zaraz na początku roku, przed zakwitnięciem. Urzet indygowca jest zimozielony.


34. Lithospermum erythrorhizon – Nawrot czerwonokorzenny – Zi Cao

Nieduża roślina wieloletnia, mało atrakcyjna. Rośnie wszędzie i niepotrzebuje dużej opieki. Korzeń  z tej rośliny stanowi silny środek przeciwzapalny w silnych zapaleniach ze skłonnościami do krwawień. Duże problemy z uzyskaniem nasion ze zdolnością do kiełkowania. Często braki surowca na rynku.


35. Paeonia veitchii – Peonia czerwona – Chi Shao Yao

Krzew piwonii (peonii) czerwonej jest tylko dla znawców tej rośliny. Wymaga dobrej wiedzy z uprawy, pielęgnacji i rozmnażania tej rośliny. Należy pamiętać, że producent ziół chińskich powinien być również producentem tej rośliny. Korzeń peonii czerwonej używa się do ochładzania gorąca Xue i do hamowania krwawień spowodowanych tym gorącem. Radix Peoniae rubrae jest również silnym antybiotykiem.


36. Rehmannia glutinosa – Rejmania kleista – Sheng Di Huang

To jest numer 1 chińskiego zielarstwa. Roślina mało atrakcyjna, przypomina polski pierwiosnek, tylko kwiaty mają kolor różowy i roślina nie jest taka ładna jak Primula vulgaris. Jeżeli ktoś zająłby się produkcją tej rośliny na skalę dużą i był w stanie uzyskiwać w roku 1 tonę suszonych korzeni to mogę zapewnić, że zbudowałby potężne ogrodnictwo a potem jeszcze fabryką leków ziołowych. Cena 1 kg suszonych korzeni wynosi ok. 100 zł a le ta cena jest zaniżona przez produkcję chińska, gdzie praca jest jeszcze bardzo tania.

Rejmania kleista jest lekiem stosowanym w leczeniu krwawień ale przede wszystkim do leczenia stanów wyczerpania u ludzi starszych, po ciężkich chorobach, po chemioterapii ale również po radioterapii. Ogromny zakres działania.

Jede surowies to korzeń nieobrobiony – radix Rehmanniae viride (Sheng Di Huang) a drugi znacznie ważniejszy to korzeń obrobiony, poddany tzw. obróbce Pao Zhi – radix Rehmanniae praeparata (Shu Di Huang). Zioło nie dla początkujących!


37. Scrophularia ningpoensis – Trędownik ningpo – Xuan Shen

Bylina osiągająca wysokość 1 m. Typowa roślina lecznicza Dalekiego Wschodu, nie posiadajaca żadnych dużych wymagań do uprawy. Trędownik ningpo jest ważną rośliną leczniczą do zwalczania ciężkich infekcji – ochładzania gorąca Xue i Ying, usuwaniu toksycznego gorąca oraz ochładzaniu gorąca Xue z krwawieniami. Oprócz tego trędownik ningopo stosuje się często w leczeniu chorób nowotworowych, w rozkładaniu guzów nowotworowych oraz guzów nienowotworowych spowodowanych gorącym śluzem. W całej Europie nie ma ani jednego producenta tej rośliny a we wszystkich ogrodach botanicznych nie ma ani jednej żywej rośliny!


 38. Imperata cylindrica – Trawa alang-alang – Bai Mao Gen

 Niezwykle ozdobna trawa w ogrodzie osiągająca wysokość 1 m. Jej kolor ulega zmianie od zielonej do czerwonej. Potrzebuje stanowiska nasłonecznionego i dobrej. Żyznej i luźnej ziemi. Do le cz`enia stosuje się kłącze. Roślina służy do hamowania krwawień w syndromach gorąca Xue. Ochładza również goraco płuc, żołądka oraz pęcherza moczowego. Działa moczopędnie oraz ma zastosowanie w leczeniu kamicy nerkowej.


 39. Dictamnus dasycarpus – Dyptam chiński – Bai Xian Pi 

Ozdobny krzew w każdym ogrodzie. Wysokością nie przekracza 1 m. Potrzebuje dobrej, pulchnej ziemi z dużym dodatkiem humusu. Surowcem do zbioru jest korzeń.  Zioło to stosuje się w leczeniu chorób skóry powstałych na tle toksycznego lub wilgotnego gorąca.


40. Fraxinus rhynchophylla – Jesion szablolistny – Qin Pi

Charakterystyczne drzewo w Pekinie i w całych środkowo-północnych Chinach. Mały jesion o delikatnym wyglądzie. Surowcem jest kora tego drzewa. Wymagania co do gleby – żadne. Miejsce trochę odsłonięte przed wichurami wschodnimi w czasie zimy. Aby produkować cortex Fraxini trzeba mieć trochę doświadczenia w pracy szkółkarskiej.


41. Phellodendron amurensis – Korkowiec mandżurski lub chiński – Huang Bo

Duże majestatyczne drzewo posiadające piękną korę, która jest surowcem leczniczym. Ró∑nież tutaj, w uprawie tego drzewa poptrzeba posiadać nieco wiadomości z pracy w szkółkarstwie. Roślina dobrze daje sobie radę w klimacie polskim. Jest ozdobą każdego domu i ogrodu. Dla wzrostu potrzebuje przynajmniej 10 metrów średnicy wolnego miejsca. Wsadzona w dużej bliskości starego drzewostanu (np. szpalery głogu) spowodować mogą obumarcie rośliny.

Kora korkowca mandżurskiego ma ogromne znaczenie jako antybiotyk, środek przeciwzapalny oraz przeciwnowotworowy w chorobach zlokakalizowanych w dolnej części brzucha, macicy, w jelitach, w pęcherzu moczowym i w prostacie. Niezwykle cenne roślina.                   


42. Gentiana scabra – goryczka szorstka – Long Dan Cao

Goryczka szorstka i kilka innych jeszcze pokrewnych goryczek z Chin są niezwykle trudne w uprawie nawet na rabatach, nie mówiąc już na otwartym polu. Roślina jest dla kogoś kto posiada ziemię alkaliczną (stare góry) i dużo czasu i cierpliwości w uprawie. Pierwsze rośliny nadające się do zbioru uzyskać można dopiero po 4-5 latach ale wówczas taki producent może zgłosić się do internetu i dostanie zamówienie ao Coimbry po Białystok.


43. Scutellaria barbata – Tarczyca bajkalska – Huang Qin

 Jest to pierwsza roślina chińska którą rozpoczęliśmy produkować na większą skalę w pomorskim Drawnie. Piotr Oszmiański był pierwszym producentem ziół chińskich w Polsce. Później wciągnął do swojej kolekcji również szałwię czerwonokorzenną i kodonops chiński. Na bazie tej rośliny jego brat Jan Oszmiański – profesor Uniwersytetu Rolniczego we Wrocławiu uzyskał z korzeni tarczycy bajkalskiej czystą bajkalinę – główną substancję bioaktywną, z której wyprodukowana pierwszy chiński lek polski – Bajkoderm – maść przeciwzapalną do jamu ustnej. Szkoda że zabrakło pieniędzy do produkcji  leku zwalczającego grzybicę (kandydiazę) w jelicie grubym.

Mala bylina potrzebuje ziemię suchą, przepuszczalną. Może być również z dodatkiem piasku. Produkcja jej nie jest łatwa i wymaga pewnego doświadczenia, posiadania konika oraz suszarni na zioła.

Znaczenie korzeni tej rośliny jest ogromne. Od zapalenia płuc do zapalenia ucha i skóry. Radix Scutellariae ochładza i osusza wilgotne gorąco w płucach, w żołądku, w pęcherzyku żółciowym, w jelitach, na skórze. Jest to również dobry lek na osuszanie i usuwanie goracej wilgotności i śluzu, posiada działanie uspokajające, podaje się go dla usuwania porażeń z kończyn dolnych, usuwa toksyczne goraco oraz usuwa zapalenia pęcherza moczowego. Jest silnym środkiem zwalczającym grzybicę (kandydiaza) znacznie silniejszym niż nystatyna. Dobrze leczy zapalenia jelita grubego z biegunkami. No i co bardzo ważne: uspokaja płód w macicy i skutecznie zapobiega porodom przedwczesnym i poronieniom.


44. Sophora flavescentis – Perełkowiec żółtawy – Ku Shen

Roślina dobrze znosi nasz klimat. Jest niedużym drzewkiem nie wymagającym dużych wiadomości ogrodniczych. Usuwa skutecznie wilgotne gorąco w pęcherzu moczowym, w żołądku, w jelicie cienkim oraz w jelicie grubym. Najbardziej nadaje się jednak do leczenia ropnych chorób skóry, w usuwaniu świądu oraz w leczeniu uporczywych grzybic. 


45. Coptis chinensis – Koptis chiński – Huang Lian

Koptis chiński jest niezwykle trudną do uprawy chińską rośliną leczniczą. Rośnie ona w lasach środkowo-północnych Chin na wysokościach ponad 2000 m. Potrzebuje ziemię wilgotna, lekko kwaśną ale z dużą zawartością humusa. Nasiona tej rośliny są niezwykle trudne do osiągnięcia. Za moich czasów – lata 80 -te XX wieku – szukanie nasion Huang Lian było już podejrzane. Upraw a tej rośliny w Polsce jest wyzwaniem dla uczelni rolniczych, dla prac doktorskich a ten co wyprodukuje pierwszy koptisa chińskiego w Polsce zasłużył na dużą nagrodę państwową.


46. Zea Mays – Kukurydza uprawna – Yu Mi Xu

Znamiona tej rośliny, czyli wisząca jasno-brązowa wiecha u szczytu owocu jest ziołęm chińskim i to bardzo wartościowym. Odwar z kwiatostanu stosuje się w leczeniu kamicy pęcherzyka żółciowego, w zapaleniach pęcherza moczowego, w obrzękach kończyn dolnych, w nadciśnieniu tętniczym oraz w kuracjach odchudzających. Oczywiście, nie wolno stosować kwiatostanów od roślin genetycznie zmienionych ani od tych, które spotyka się na polach, ponieważ są one wszystkie poddane działaniu środków ochronnych, czyli nie nadających się być lekiem.


47. Physalis alkekengi varium franchetti – Miechunka Francheta – Jin Deng Long

Roślina obecnie staje się coraz bardziej popularna jako ozdoba ogrodu. Uroku nadają jej kolorowe, pomarańczowy kielich, które jednocześnie są surowcem leczniczym (wraz z owocem). Roślina nie ma dużo wymagania co do gleby i opieki. Rośnie dobrze na każdej glebie tylko potrzebuje miejsce słoneczne i suche. Kielich wraz z owocem (Calyx cum fructi Physalis) jet dobrm antybiotykiem i stosuje się go w leczeniu toksycznego gorąca w górnych drogach oddechowych, w płucach, w płucach, w zapaleniach migdałków, ale także w przewlekłych stanach zapalnych z powiększonymi węzłami chłonnymi.


 48. Lonicera japonica – Wiciokrzew japoński – Ren Dong Teng, Jin Yin Hua

Bardzo wartościowa chińska roślina lecznicza. Surowcem leczniczym są gałązki (caulis Lonicerae – Ren Dong Teng) i kwiaty (flos Lonicerae – Jin Yin Hua). Wiciokrzew japoński stosowany do celów terapeutycznych pochodzi od specjalnej odmiany z okolic Nankingu o nazwie „Haliana”. Każda inna postać rośliny, a te spotyka się najczęściej w handlu, nie nadaje się do produkcji surowca leczniczego. W handlu spotkać można również inne gatunki wiciokrzewy z fałszywą nazwą – wiciokrzew japoński. Jest to typowy krzew-pnącze i dla prawidłowego wzrostu potrzebuje metalowe rusztowanie, jak np. płot. Roślina kwitnie prawie przez cały rok i daje przecudowny zapach ściągający owady. Roślina praktycznie nie wymaga żadnej opieki. Krzew nie ma też żadnych specjalnych wymagań, co do gleby. Potrzebuje tylko pełne słońce.


 49. Hibiskus mutabilis – Hibiskus zmienny – Fu Jung Hua

Bardzo dekoracyjne roślina w ogrodzie. Kwitnie przez cały rok. Nie ma również żadnych dużych wymagań, co do ziemi i miejsca. Naturalnie potrzebuje pełne nasłonecznienie. W kraju można spotkać również rośliny pod nazwą „róża Szarona”, które nie są tym gatunkiem lub są hybrydą. Ich kwiaty są małe a wysokość niska. Kwiat tej rośliny (flos Hibisci mutabilis) jest lekiem stosowanym w ropnych zapaleniach skóry (w syndromie toksycznego gorąca na powierzchni).


 

50. Forsycja suspensa – Forsycja zwisająca – Lian Qiao

Na pierwszy rzut oka jest nie do odróżnienia od hybrydy – Forsythia intermedia, która nie jest rośliną leczniczą i nie tworzy nasion, a jest powszechnie występującym krzewem ozdobnym w Polsce. Forsycja zwisająca jest ładniejsza i ma delikatny wygląd, przez co nawet po przekwitnięciu jest ozdobą każdego ogrodu. Surowcem leczniczym są owoce, które zbiera się na jesień. Fructus Forsythiae jest często przepisywanym ziołęm chińskim w wielu stanach zapalnych, nawet do ciężkich zapaleń płuc. Krzew jest bezproblemowy w uprawie. Rośnie wszędzie. Jest on wspaniałą alternatywą dla producentów porzeczek lub truskawek. 1 kg suszonych owoców kosztuje u hurtownika około 200 zł!


 51. Luffa cylindrica – Gąbczak walcowaty – Si Gua Luo

Pnącze pochodzące z ciepłych krajów Europy i Afryki i Azji. Jeżeli wysieje się roślinę w cieplarnianych warunkach (podobnie jak pomidory i arbuzy) i już podrośniętą roślinę wysadzi się na stałe miejsce, wówczas roślina może osiągnąć dojrzałość. Roślina do uprawy tylko dla ogrodników posiadających szklarnie ocieplane. Owoc gąbczaka walcowatego (fructus Luffae ) używa się jako silnego antybiotyku w wielu stanach zapalnych, skóryi  płuc.


 52. Houttuynia cordata – Houtujnia sercowata – Yu Xing Cao 

Bardzo wartościowy lek we wszystkich stanach zapalnych z obrzękiem w syndromach toksycznego i wilgotnego gorąca. Roślina rozmnaża się przede wszystkim przez płożące się pod ziemnią kłącza. Już po kilku latach potrafi zająć teren 3x większy od stanu pierwotnego. Ponieważ jej liście są prawie czarne i posiadają sercowaty, ozdobny kształt nadaje się świetnie do sadzenia w miejscach mało atrakcyjnych. Do celów leczniczych stosuje się ziele (herba Houttuynie). Houttuynia sercowata – to bardzo wartościowy lek i piękna roślina ozdobna.


 53. Patrinia villosa i Thlaspus arvensis – Patrynia kosmata i Tobołek polny – Bai Jiang Cao 

Te dwie rośliny stanowią surowiec leczniczy dla tego samego leku chińskiego – Bai Jiang Cao. Rośliny są uciążliwym chwastem i nie sprawiają żadnych problemów w uprawie jako rośliny jednoroczne. Posiadają silne właściwości przeciwzapalne w zapalenia dróg oddechowych i przewodu pokarmowego. Surowiec stosuje się również w leczeniu chorób nowotworowych przewodu pokarmowego. Rośliny wymagają stanowisko słoneczne, ale rosną również w pół cieniu. Rośliny nie wymagają dużej pielęgnacji.


 54. Portulaca oleracea – Portulaka pospolita – Ma Chi Xian

Bylina kosmopolityczna. Potrzebuje do wzrostu stanowisko słoneczne i suche oraz dobrą ziemię.

Dobry lek w leczeniu krwistych biegunek.


 55. Potentilla discoloris – Kurzyślad dwubarwny – Fan Bai Cao

Bylina powszechnie występująca w Chinach. Uprawa tej rośliny wymaga przede wszystkim pewnej wiedzy ogrodniczej. Nie wymaga dużej pielęgnacji tylko w pierwszym okresie wzrostu może być łątwo zagłuszony przez chwast. Kurzyślad dwubarwny, podobnie jak jego europejski krewny, jest świetnym lekiem do leczenia krwistych biegunek (dyzenterii).


 56. Saxifraga stolonifera – Skalnica rozłógowa – Hu Er Cao

Przepiękny skalniak a jednocześnie bardzo ważne zioło do leczenia zapalenia ucha środkowego, szczególnie w stanach przewlekłych. W Polsce nie ma ani jednego producenta a surowiec nie posiada żadna hurtownia.


 57. Scutellaria barbata – Tarczyca brodata – Ban Zhi Lian

Bylina wymagająca dobrej, ale suchej gleby i żadnych chwastów. Tarczyca brodata jest drobną rośliną o małych, niebieskich kwiatach i odgrywa w chińskiej fitoterapii pierwszorzędną rolę. Między innymi stosowana jest w leczeniu raka płuc, raka szyjki macicy, żołądka i jelita grubego.


 58. Solanum dulcamara var. Lyratum – Psianka lirowata – Bai Ying

Kosmopolityczne pnącze nie można mylić z psianką czarną (Solanum nigrum). Posiada duże znaczenie w leczeniu chorób nowotworowych. Roślina jest trująca, a szczególnie niedojrzałę owoce. Do celów leczniczych używa się suszonego ziela.


 59. Solidago virgaurea – Nawłoć pospolita – Liu Zhi Huang

Kosmopolityczna bylina stosowana zarówno w europejskim zielarstwie jak i w chińskim. Jako surowiec leczniczy zapobiegający powstawaniu kamicy nerkowej używa się ziela pochodzącego od Solidago gigantea!


 60. Sonchus arvensis – Mlecz polny – Bei Bai Jiang

Pospolita bylinea rosnąca w Polsce jako chwast.  Ziele tej rośliny jest silnym lekiem stosowanym w leczeniu zapaleń górnych dróg oddechowych i jelita grubego. Roślina wymaga słoneczne stanowisko.


 61. Taraxacum mongolicum – Mniszek mongolski – Pu Gong Ying

Mniszek mongolski posiada te same właściwośći co mniszek lekarski, powszechnie występujący w Polsce. Często stosowany lek w syndromach toksycznego gorąca szczególnie na powierzchni.


 62. Viola yedoensis – Fiołek południowochiński – Zi Hua Di Ding

Roślina pochodząca z południowych Chin i w naszych warunkach może być uprawiana tylko jako roślina jednoroczna. Niestety wyglądem i zapachem nie może się równać z naszym  fiołkiem.


 63. Ampelopsis japonica – Ampelops japoński – Bai Lian

Ampelops japoński jest wieloletnim pnączem wymagającym do wzrostu budowy odpowiedniej konstrukcji (rusztowania). W uprawie roślina wymaga podobnej pielęgnacji jak winorośl. Korzeń tego surowca leczniczego jest nieodzownym lekiem przeciwzapalnym w zapaleniach ropnych skóry. 


 64. Pulsatilla chinensis – Sasanka chińska – Bai Tou Weng

Korzeń sasanki chińskiej jest silnym lekiem przeciwzapalnym w leczeniu toksycznego gorąca w jelicie grubym, m. in. w zapaleniu wrzodzejącym jelita grubego, w chorobie Lęśniewskiego-Crohna i w innych. Uprawa podobnie jak z polską sasanką. Kwiat sasanki chińskiej jest ciemno-czerwony.


 65. Rhaponticum uniflorum i Echinops latifolius – Rapontikum krokoszowaty I Przegorzan szerokolistny – Lou Lu

Oba gatunki roślin są surowcem leczniczym dla chińskiego leku – Lou Lu.

Podane powyżej rośliny są wysokimi bylinami o atrakcyjnym wyglądzie. Uprawa rapontikum krokoszowatego może czasami sprawiać kłopoty. Surowiec leczniczy stosuje się w zapaleniach ropnych skóry a przede wszystkim w otwartym owrzodzeniu raka piersi. W uprawie najważniejsze jest dokładne odchwaszczanie rośliny.


 66. Semiaquilegia adoxoides – Półorlik marny – Tian Kui 

Bardzo drobna roślina wymagająca dużej pielęgnacji. Roślina sama nie jest wymagająca, rozsiewa się sama i w ten sposób dba o obecność w ogrodzie. Niezwykle ważny surowiec leczniczy w leczeniu chorób nowotworowych, ropnych zapaleniach skóry, w zapaleniu piersi, w obrzękach limfatycznych oraz w usuwaniu guzów.  Cena za 1 kg suszonych korzeni wynosi u polskiego hurtownika ok. 200 zł!


 67.Belamcanda chinensis – Belamkanda chińska – She Gan

Kłącze tej atrakcyjnej rośliny jest jednym z najsilniej działających surowców zielarskich do zwalczania infekcji paciorkowcowych, gronkowcowych oraz do usuwania gorącego śluzu z płuc i oskrzeli. Surowiec jest w stanie usunąć zgrubienia i konglomeracje śluzu u Xue. Jeden z najlepszych leków do leczenia migreny hormonalnej u kobiet oraz do leczenia bezpłodności spowodowanej brakiem hormonu luteinizującego. Kłącze posiada również silne działanie estrogenne utrzymujące kobiecie młody wygląd. Uprawa prosta.


 68. Polygonum bistorta – Rdest wężownik – Quan Shen

Bardzo cenna bylina. Rośnie najlepiej na terenach podmokłych. Roślina ma bardzo dekoracyjny wygląd. Jej największym wrogiem jest trawa. Surowiec (kłącze) stosuje się w leczeniu guzów nowotworowych, w ciążkich zapaleniach jelita grubego, ale również płuc. Roślina prosta w uprawie.


 69. Fagopyrum cymosum – Gryka wielopędowa – Jin Qiao Mai

Duża bylina w niczym nie przypominająca polską grykę. Chociaż roślina pochodzi z południowych Chin jednak jako roślina jednoroczna dobrze nadaje się do uprawy w Polsce. Kłącze tej rośliny stosuje się w leczeniu zapalenia ropnego skóry, w zapaleniu dróg oddechowych, w usuwaniu krwiakó∑ pooperacyjnych lub poporodowych. Uprawa prosta.


 70. Menispermum dahuricum – Miesięcznica dahurska – Bei Dou Gen

Roślina dobrze toleruje polski klimat. Jest to bylina typu pnącza. Rośnie jak liany, które mogą osiągnąć nawet 10 m długości. Bardzo cenny surowiec do leczenia zapalenia gardłą, zapalenia jelita grubego oraz w zapaleniu stawów. Obecnie nie ma ani jednego producenta tej rośliny w Europie. Ró∑nież roślina jest n ieobecna w europejskich ogrodach botanicznych. Jej miejscem pobytu jest Mandżuria, okolice Harbinu.


 71. Phaseolus radiatus – Fasolka mungo – Lue Dou

Roślina jednoroczna stosowana w chińskiej dietetyce, ale również jako lek w usuwaniu toksycznego gorąca z powierzchni. Prosta uprawa podobnie ja większość roślin strączkowych. Do wzrostu nie potrzebuje tyczki.


 72. Lycium chinense – Kolcowoj chiński – Di Gu Pi i Gou Qi Zi

Bardzo ważna roślina chińska dająca z kory korzenia – cortex Lycii radicis a z owoców - fructus Lycii. Oba surowce mają duże zastosowanie lecznicze w medycynie chińskiej. Krzewy kolcowoja mają już wieloletnią tradycję w uprawie w Polsce i nie sprawiają żadnych kłopotów. Całkowicie niezrozumiałę jest dlaczego kolcowój chiński nie jest w regularnych uprawach zamiast truskawek lub porzeczek, kiedy surowiec (owoce) sprzedawany jest w sklepach Carfour o nieznanym pochodzeniu. Kolcowoj chiński nie ma dużych wymagań co do gleby. Tylko uzyskiwanie kory z korzeni sprawiać może trochę pracy.               


 

Ciąg dalszy nastąpi...